In fittieland, zoals ik de ‘fitwereld’ graag noem en waarin we vandaag de dag (vooral online) leven, staan best een aantal olifanten in de kamer.

Een hele grote, grijze, dikke olifant is het leed dat eetbui heet, en daar wil ik het een en ander over vertellen. De laatste tijd spreek of hoor ik veel meiden hierover, al dan niet via mijn inbox. Het is zelfs een van de redenen dat ik Fannetiek – Unfiltered ben gestart. Because I know: de struggle die gepaard gaat met het tellen van je calorieën. De wens om die lijntjes op je buik, de laatste drie kilo voor de zomer of – aan de andere kant van de medaille – een wedstrijd (of photoshoot-)dieet.

En dan is daar social media. Een fantastische plaats om jouw highlights (en lijntjes op je buik in het juiste licht) te showen. En tegelijkertijd een plaats waar je soms intens depressief van kan worden. En dat wéten we wel, maar toch. Is het toeval dat met de groei van social media (en vooral die van fittieland – iedereen kent geloof ik wel één iemand die én een wedstrijd gaat doen én hierover gaat bloggen correct?) deze onderwerpen steeds vaker aan het licht komen? Wat schuilt er achter de online profielen.

Wat zijn eetbuien eigenlijk? Wie krijgt ze? En waardoor ontstaan eetbuien? Nog belangrijker misschien wel, waarom spreken we er niet over? Waarom zijn we er niet eerlijk over en schamen we ons voor ons gestoorde eetgedrag?

Laat me de barrière alvast een stukje doorbreken door je te zeggen dat je niet alleen bent in deze strijd.

Verschil
Er zijn, zoals je misschien wel weet, verschillende eetstoornissen. Niet schrikken, ik wil het hebben van een enkele eetbui niet direct onderbrengen onder een ‘eetstoornis’. Maar vaak zijn het er meer dan een, en sommige onder ons hebben dagelijks eetbuien. Van meer dan 5000 calorieën. Met alle mogelijke gevolgen van dien.

Bekende ‘echte’ (lees: geregistreerde) eetstoornissen zijn anorexia nervosa en boulimia nervosa, maar zo heb je ook eetbuistoornissen en eetstoornissen NAO (Niet Anders Omschreven – denk aan binge eating disorder (BED) en orthorexia). Bij deze laatste groep eetstoornissen ontbreken één of meer kenmerken van de ‘typische eetstoornissen’, waardoor de diagnostische kenmerken van anorexia of boulimia nervosa niet van toepassing zijn. Het klinische beeld hoeft echter niet minder ernstig te zijn. In een aantal gevallen kan deze eetstoornis zich ontwikkelen tot een volledig beeld van anorexia of boulimia nervosa.

Over anorexia en boulimia wil ik het in dit artikel niet hebben. Nu niet in ieder geval. Mocht je hier vragen over hebben, kun je me het beste even een mailtje sturen. Let wel, ik ben geen arts of behandelaar; ik ben ‘ervaringsdeskundige’ op meerdere gebieden en houd me al meer dan tien jaar bezig met voeding en sport.

Subjectieve en objectieve eetbuien
In dit artikel bespreek ik verschillende eetbuien. De eetbuien die je al dan niet herkent bij jezelf of bij een vriendin. En die je misschien niet toe wil of gaat geven, niet noteert, waar je niet trots op bent en waar je je voor schaamt. Ze staan echter wel jouw progressie (en geluk!) in de weg als je niet oppast.

Een voorbeeld van een ‘normale’ eetbui wordt ook wel een subjectieve eetbui genoemd (jíj vindt het een flinke hoeveelheid extra voeding). Denk aan een zak chips, een pak koekjes of een reep chocola die je in een keer op eet, zonder dat je er erg in hebt. Geen ramp natuurlijk, maar niet per se handig als die snacks niet op het menu stonden.

Deze ‘eetbuien’ zijn subjectief omdat ze voor degene die deze eetbui heeft, als échte eetbui wordt ervaren. Maar dit, als je kijkt naar de objectieve criteria, niet is. Laten we zeggen dat jouw ‘eetbui’ zo’n 500 kcal bevatte. Tja. Shit happens. Dit neemt natuurlijk niet weg dat je je door zo’n subjectieve eetbui ontzettend klote kan voelen.

Subjectieve eetbuien kunnen verschillende oorzaken hebben. Denk aan mensen met ondergewicht die langzaam starten met (meer) eten en hun eerste stappen zetten richting herstel. Of wat denk je van het volgen van een strikt dieet. Je bent al tijden ‘goed bezig’, houdt jezelf strikt aan het dieet en ontzegt jezelf vooral erg veel. Wanneer je merkt dat je honger krijgt (wat al snel het geval is bij een dieet), eet je meer eet dan op je menu staat. Voila: schuldgevoel. Nóg een eetbui (‘want deze dag is toch al verpest’), vicieuze cirkel dingen.

Het wordt een ander verhaal als het niet blijft bij deze subjectieve eetbui. Als je na die reep de rest van de koelkast leeg eet, of zelfs de deur uit gaat om nog meer ‘eetbuivoedsel’ te kopen. Daar kun je om grinniken maar het gebeurt. Of als je niet de deur uitgaat maar je eetbui voortzet met wat er op dat moment voor handen is. Ik kan je crazy voorbeelden geven van combinaties die mensen maken met voeding dat in huis was op dat moment. En ik kan voorbeelden opnoemen van gevallen waarbij deze eetbuien oplopen tot 10,000 calorieën. In één eetbui.
Dit worden objectieve eetbuien genoemd en worden vaak gecompenseerd met excessieve cardio, laxeermiddelen en/of overgeven en zijn vele malen ernstiger dan men denkt.

De oorzaken
Vaak weet je zelf wel wanneer je het lastig hebt, of waarom je los ging met dat pak koekjes. Maar kort gezegd zijn er drie hoofdoorzaken voor eetbuien:

  1. Een psychische: als verdoving, ontlading of schuilplek. Dit zijn eetbuien om emoties te reguleren.
  2. Een fysieke: je hebt al te lang, te weinig gegeten en je lichaam zet je aan tot een eetbui om zo snel mogelijk voedingstoffen binnen te krijgen. Eetbuien vanuit lichamelijke behoefte.
  3. Een gewoonte: eetbuien zijn een gewoonte geworden die worden getriggerd door een bepaalde volgorde die je altijd hanteert; een bepaalde (stressvolle of emotionele) situatie die altijd gevolgd wordt door een eetbui of bepaalde voeding die hoort bij eetbuien.

1. Eetbuien om emoties te reguleren
Emotie-eten: iedereen groeit er mee op en bijna iedereen herkent het wel. Waar het vroeger een snoepje ‘voor de schrik’, voor de pijn, als troost of beloning was, is het tegenwoordig eten of alcohol als beloning ‘omdat je hard gewerkt hebt’ of een ingrijpende situatie hebt meegemaakt. Eten als beloning. Eten als verzachting. Eten als verdoving.

Eetbuien om stress af te reageren. Eetbuien om maar niet te hoeven voelen, om het nare gevoel in je buik weg te krijgen, om jezelf te verdoven, om ieder gevoel van leegte op te vullen met eten. Om niet te hoeven voelen dat je boos bent of bang of verdrietig. Om niet te hoeven piekeren over wat er gaande is in je leven. Om even afgesloten te zijn van de ingewikkelde wereld om je heen. Even alleen, alleen met het eten.

Dat je daarna spijt krijgt, je schaamt, boos bent op jezelf en vervolgens strenge maatregelen neemt om de gedane schade weer teniet te doen, ben je op het moment van de eetbui niet mee bezig. Pas achteraf weet je weer dat die eetbui niets oplost. Dat het een ‘tijdelijke pleister’ is, en geen oplossing.

Ik had het onlangs nog met een vriendin over eetbuien en dat het voor sommigen letterlijk kan aanvoelen als een soort ‘snap-momentje’. Ineens word je wakker. Leunend tegen het aanrecht, met een halve zak rijstwafels en een halflege pot pindakaas voor je. Heb je iets van dat eten geproefd? Waarschijnlijk niet. Maar het stilde op dat moment je pijn, je stress of je gedachten.

2. Eetbuien als lichamelijke behoefte
Naast de psychologische kant van eetbuien zit er ook een fysieke kant aan. Als je te lang te weinig hebt gegeten (maaltijden overslaan, te lang uitstellen of langere tijd te weinig hebt gegeten) zet je lichaam jou aan tot een eetbui. Puur en alleen om zo snel mogelijk voedingstoffen binnen te krijgen.

Onze lichamen zijn slim. Slimmer dan jij bent. En als het in een tekort zit of aanvoelt dat het te weinig voedings- en bouwstoffen krijgt, zal het er alles aan doen om te krijgen wat het nodig heeft. 90-95% van wat we doen is onbewust, en die noodzaak van je lichaam om te krijgen wat het nodig heeft zit in dat onbewuste (net als je ademhaling en je hartslag).

Hoe meer tekorten je opbouwt, hoe eerder je lichaam die 90-95% zal inzetten om jou tot eten te bewegen. Tegelijkertijd zal het er álles aan doen om tijdens dat eetmoment (extreem) veel binnen te krijgen. Daar kun je met je 5-10% ‘bewustzijn’ niet tegenop. Die drang is onbeheersbaar en kan van daaruit extreme eetbuien veroorzaken. Het is dus niet alleen een kwestie van verdoven, verzachten en ontlading van emotie, maar soms ook een fysieke drang (reflex) die heel sterk is. Je lijf heeft brandstof nodig. Heel simpel.

Dus eet je niet, te weinig, niet op tijd, of verbrand je meer energie dan dat je beschikbaar hebt, zal jouw lichaam je letterlijk naar dat keukenkastje brengen. Can you guess waarom diëten zo intens lastig is?

3. Eetbuien als gewoonte
Naast de psychologische en fysieke kant, is er nog een derde kant die invloed heeft op het krijgen van eetbuien. Die van de gewoonte. Het hebben van eetbuien kan heel gemakkelijk een gewoonte worden, een patroon dat bij je dagelijks leven hoort, net als het poetsen van je tanden of andere rituelen die je hebt.

Stel dat jij een aantal keren thuiskomt en je frustratie van de dag afreageert met een eetbui. Op een gegeven moment krijg je vanzelf ‘behoefte’ aan een eetbui als je thuiskomt van je werk. Je lichaam koppelt thuiskomen aan een eetbui. Of koppelt bepaald eten aan een eetbui. Of koppelt een bepaalde reactie van iemand aan een eetbui. Zo kunnen allerlei Pavlov-reacties ontstaan, ook als het gaat om eetbuien.

 

5 tips om jouw eetbuien te stoppen
Misschien herken je je wel in bovenstaande situaties. Misschien ook helemaal niet. Het enige wat ik weet is dat erover praten helpt. Het toegeven aan jezelf. Misschien wel aan je beste vriend of vriendin. Aan je moeder, je zus. Aan mij. I don’t care. Recognize.

Daarnaast staan hieronder een aantal tips die jou kunnen helpen*.

1. Onderzoek je patronen
Eetbuien zijn er niet zomaar. Er gaat altijd iets aan vooraf. Honger, spanning, stress, een nare situatie, eenzaamheid, verveling, toch al voor je gevoel de fout in zijn gegaan die dag, etc. Er zijn veel situaties die kunnen leiden tot een eetbui. Je bewust worden van de patronen die je hierin hebt ontwikkeld, helpt om steeds eerder door te hebben dat er een eetbui aan komt. En hoe eerder je het door hebt, hoe gemakkelijker je kunt schakelen en een andere oplossing kunt zoeken dan een eetbui. Schrijf op wanneer je deze buien hebt. Hoe laat was het, waar was je, hoe voelde je je, was er iets gebeurd? Zo krijg je een overzicht van wanneer jouw eetbuien voorkomen en ontdek je waarschijnlijk een patroon.

2. Eet genoeg, gezond en regelmatig
Ja klinkt suf, maar zolang je eetpatroon onregelmatig blijft, kan jouw lichaam nooit van jou op aan. De ene keer te veel eten, de andere keer te weinig of helemaal niet. Dan weer een hele lading eten naar binnen schuiven en dan weer dagen heel weinig eten of erger. Je lichaam weet zo niet meer waar het aan toe is. Wil je uit deze vicieuze cirkel stappen en stoppen met eetbuien, zorg er dan voor dat je genoeg, gezond en regelmatig eet. Dit verkleint de kans op een eetbui.

3. Durf te voelen
Gevoelens wegdrukken met eten. Tja, dat kan. Helaas geeft het jezelf verdoven met eten maar heel kort rust en bescherming. Het duurt nooit lang. Voordat je het weet vliegen de schuldgevoelens je weer om de oren en voel je je alsnog ellendig. Het enige dat op de lange termijn helpt is “durven voelen”. Voel je ellendig, jank je ogen uit je kop, stampvoet uit woede, of grom of schreeuw het uit van boosheid. Maar vóel. Zodra je je gevoelens de ruimte gaat geven, neemt de noodzaak tot eetbuien af. Ook hier: schrijf dingen desnoods op.

4. Bewaak je grenzen
Rekening houden met anderen is heel fijn. Maar als het ten koste gaat van jezelf, dan is dat minder fijn. Sta vaker stil bij wat jíj wil, wat jíj nodig hebt, wat goed is voor jou en stel grenzen. Hierdoor blijf jij beter in balans, houd je meer energie over en zit je niet met frustraties die je later weg eet. Hoe je dat doet? Door bijvoorbeeld niet direct ja te zeggen als iemand iets van je vraagt, denk er eerst eens over na. Vraag hulp als dingen jou te veel worden.

5. Accepteer jezelf
Though one huh? 🙂 Maar zolang je jezelf niet accepteert of jezelf niet goed genoeg vindt, zul je altijd ‘tegenvallen’. Voor jezelf. En uit frustratie of boosheid kun je dan zomaar in de zoveelste eetbui belanden. De oplossing ligt niet in eten. De oplossing ligt in werken aan jezelf. Learn to love and accept yourself. Pro Tip: ga mediteren of ga naar een yoga class. Ok Fannetiek-ji.

Resumé: dit zijn slechts een handjevol woorden die in mijn hoofd zaten en die ik jou wilde vertellen. Begrip en kennis over zaken die je meemaakt of misschien wel herkent is het halve werk, en als je weet wat er gaande is kun je er ook iets aan doen.

Ik weet ook dat de meiden die ik spreek slechts a few zijn, en dat er duizenden meiden (en jongens) zijn met eetgestoord gedrag, eetstoornissen of andere eetproblemen. Ik kan misschien niet iedereen direct helpen, hoe graag ik dat ook zou willen, maar ik kan wel oplossingen aandragen, jou vertellen hoe ik zaken heb aangepakt in het verleden of ik kan gewoon luisteren.

Soms is het vertellen van je verhaal al genoeg. Soms is het horen van het verhaal van een ander genoeg.
Either way, you are not alone. You gots this.

Excuses voor de lange post en thank you for reading.

xoxo

Fannetiek